امروزه سازمانها دیگر تنها از یک شبکه داخلی و تعداد محدودی دستگاه استفاده نمیکنند. گسترش رایانش ابری، دورکاری، سرویسهای SaaS و افزایش تعداد کاربران و تجهیزات متصل به شبکه باعث شده است مدلهای سنتی امنیت شبکه، کارایی گذشته خود را از دست بدهند. در چنین شرایطی، اعتماد به هر کاربر یا دستگاه صرفاً بهدلیل قرار داشتن در شبکه داخلی، میتواند ریسکهای امنیتی قابلتوجهی برای سازمان ایجاد کند.
بر اساس گزارشهای مؤسسه Gartner، سازمانها بهتدریج به سمت مدلهای امنیتی مبتنی بر Zero Trust حرکت میکنند؛ زیرا این معماری با حذف اعتماد پیشفرض، کنترل دقیقتری بر دسترسی کاربران، دستگاهها و برنامهها ایجاد میکند.
Zero Trust نه یک فناوری واحد است و نه یک محصول امنیتی؛ بلکه رویکردی برای طراحی معماری امنیت اطلاعات به شمار میرود. این رویکرد به سازمانها کمک میکند سطح امنیت زیرساختهای خود را در برابر تهدیدهای داخلی و خارجی افزایش دهند. در ادامه با مفهوم، نحوه عملکرد این معماری، مزایا و مراحل پیادهسازی آن در سازمانها آشنا میشویم.
Zero Trust چیست؟
Zero Trust یا مدل اعتماد صفر، رویکردی امنیتی است که بر یک اصل اساسی تکیه دارد: سازمان نباید هیچ کاربر، دستگاه یا برنامهای را بهصورت پیشفرض قابلاعتماد بداند؛ حتی زمانی که آن کاربر یا دستگاه در داخل شبکه سازمان قرار دارد.
در این مدل، سامانه پیش از صدور مجوز دسترسی، هویت کاربر، وضعیت دستگاه، سطح دسترسی و سایر سیاستهای امنیتی را بررسی میکند. این رویکرد احتمال سوءاستفاده از دسترسیهای مجاز و گسترش حملات در شبکه را کاهش میدهد.
اصل «هرگز اعتماد نکن، همیشه اعتبارسنجی کن»
مهمترین اصل این معماری، عبارت Never Trust, Always Verify یا «هرگز اعتماد نکن، همیشه اعتبارسنجی کن» است. در مدلهای سنتی، سامانه پس از ورود موفق کاربر به شبکه، او را قابلاعتماد میدانست؛ اما Zero Trust این فرض را کنار میگذارد. در این معماری، سامانه هر درخواست دسترسی را بهصورت مستمر ارزیابی میکند و اعتبار کاربر، دستگاه و شرایط اتصال را در مراحل مختلف میسنجد. به همین دلیل، حتی کاربران مجاز نیز تنها به منابعی دسترسی دارند که برای انجام وظایف خود به آنها نیاز دارند.
چرا مدل امنیتی سنتی دیگر کافی نیست؟
سالها معماری امنیت شبکه بر این فرض استوار بود که هر کاربری که در شبکه داخلی سازمان قرار دارد، قابلاعتماد است. این رویکرد که با عنوان Perimeter Security یا امنیت مبتنی بر محیط شبکه شناخته میشود، زمانی عملکرد مناسبی داشت که بیشتر کاربران، تجهیزات و دادهها در داخل شبکه سازمان قرار داشتند. امروزه شرایط تغییر کرده است و سازمانها با محیطی بسیار پیچیدهتر روبهرو هستند.
مهمترین دلایل کاهش کارایی مدل سنتی عبارتاند از:
- محدودیت امنیت مبتنی بر محیط شبکه: مهاجمان در صورت عبور از مرزهای امنیتی شبکه میتوانند به بخشهای مختلف زیرساخت دسترسی پیدا کنند.
- گسترش دورکاری: کارکنان از مکانها و شبکههای مختلف به منابع سازمان متصل میشوند؛ بنابراین سازمان دیگر نمیتواند امنیت را تنها بر اساس موقعیت شبکه تعیین کند.
- رشد رایانش ابری و سرویسهای SaaS: سازمانها بسیاری از دادهها و برنامههای خود را خارج از شبکه داخلی نگهداری میکنند و برای حفاظت از آنها به مدل امنیتی جدیدی نیاز دارند.
- افزایش تعداد دستگاههای متصل: لپتاپها، تلفنهای همراه و سایر تجهیزات هوشمند، سطح حمله سازمان را نسبت به گذشته افزایش دادهاند.
به همین دلیل، بسیاری از سازمانها در کنار تقویت راهکارهای امنیتی خود، به سمت این معماری حرکت کردهاند تا کنترل دقیقتری بر دسترسیها و منابع داشته باشند.
معماری Zero Trust چگونه کار میکند؟
Zero Trust بر پایه مجموعهای از اصول امنیتی عمل میکند. این اصول به سازمان کمک میکنند کاربران و دستگاهها را بهصورت مداوم اعتبارسنجی و دسترسیها را به حداقل میزان موردنیاز محدود کند.
مهمترین مؤلفههای این معماری عبارتاند از:
احراز هویت و اعتبارسنجی مداوم
سامانه هویت کاربران و وضعیت دستگاهها را تنها یکبار بررسی نمیکند، بلکه در طول ارتباط نیز آنها را بهصورت مستمر ارزیابی میکند.
اصل حداقل سطح دسترسی
بر اساس اصل حداقل سطح دسترسی یا Least Privilege، هر کاربر یا سرویس فقط به منابعی دسترسی دارد که برای انجام وظایف خود به آنها نیاز دارد.
تقسیمبندی شبکه
در روش Microsegmentation، سازمان شبکه را به بخشهای کوچکتر تقسیم میکند تا در صورت وقوع یک رخداد امنیتی، دامنه گسترش آن محدود بماند. تقسیمبندی شبکه یکی از مهمترین اصول معماری Zero Trust است. در این روش، سازمان شبکه را به بخشهای کوچکتر و مستقل تقسیم میکند و دسترسی کاربران، دستگاهها و برنامهها را تنها به منابع موردنیازشان محدود نگه میدارد.
به این ترتیب، حتی اگر مهاجم به بخشی از شبکه نفوذ کند، نمیتواند بهراحتی در شبکه حرکت جانبی انجام دهد یا به سایر بخشهای زیرساخت دسترسی پیدا کند. این رویکرد علاوه بر افزایش امنیت، مدیریت دسترسیها و اجرای سیاستهای امنیتی را نیز سادهتر میکند.
پایش و ارزیابی مداوم کاربران و دستگاهها
سامانههای امنیتی بهطور مستمر رفتار کاربران، وضعیت تجهیزات و الگوهای دسترسی را تحلیل میکنند تا فعالیتهای غیرعادی را سریعتر شناسایی کنند. مؤسسه ملی استاندارد و فناوری آمریکا یا NIST نیز در راهنمای معماری Zero Trust تأکید میکند که سازمانها نباید تصمیمگیری درباره دسترسی را یک فرایند ثابت در نظر بگیرند. آنها باید دسترسیها را بر اساس ارزیابی مداوم کاربران، دستگاهها و شرایط محیطی مدیریت کنند.
مهمترین مزایای Zero Trust برای سازمانها
استفاده از آن تنها امنیت را افزایش نمیدهد، بلکه به سازمانها کمک میکند کنترل بیشتری بر زیرساختهای فناوری اطلاعات و دسترسی کاربران داشته باشند.
مهمترین مزایای این رویکرد عبارتاند از:
- کاهش سطح حمله: محدود کردن دسترسی کاربران، فرصت سوءاستفاده مهاجمان را کاهش میدهد.
- جلوگیری از دسترسیهای غیرمجاز: سامانه هر درخواست دسترسی را پیش از تأیید، بر اساس سیاستهای امنیتی ارزیابی میکند.
- افزایش امنیت محیطهای ابری و دورکاری: کاربران میتوانند بدون وابستگی به موقعیت شبکه، با امنیت بیشتری به منابع سازمان متصل شوند.
- بهبود انطباق با الزامات امنیتی: کنترل دقیق دسترسیها و ثبت رویدادها، رعایت بسیاری از استانداردهای امنیت اطلاعات را سادهتر میکند.
- کاهش حرکت جانبی مهاجمان: تقسیمبندی شبکه و محدود کردن سطح دسترسی، امکان جابهجایی مهاجم میان بخشهای مختلف زیرساخت را کاهش میدهد.
- افزایش دید امنیتی: پایش مداوم کاربران، دستگاهها و درخواستهای دسترسی، دید کاملتری در اختیار تیم امنیت قرار میدهد.
تفاوت Zero Trust با مدل امنیتی سنتی
| معیار | مدل امنیتی سنتی | Zero Trust |
|---|---|---|
| مبنای اعتماد | اعتماد به کاربران داخل شبکه | نبود اعتماد پیشفرض به کاربران و دستگاهها |
| کنترل دسترسی | اعتبارسنجی پس از ورود به شبکه | اعتبارسنجی هر درخواست دسترسی |
| احراز هویت | بررسی اولیه هویت | بررسی مداوم هویت کاربران |
| مدیریت دسترسی | دسترسیهای گستردهتر | حداقل سطح دسترسی |
| محیطهای کاری | مناسب شبکههای سنتی | مناسب دورکاری، محیطهای ابری و SaaS |
| مقابله با تهدیدها | وابستگی به امنیت محیط شبکه | کاهش حرکت جانبی مهاجم |
پیادهسازی در سازمان از کجا شروع میشود؟
پیادهسازی Zero Trust به معنای جایگزین کردن یک محصول یا نرمافزار با زیرساخت فعلی نیست. سازمانها باید این معماری را از طریق یک فرایند تدریجی و با بازطراحی مدل امنیتی خود اجرا کنند. به همین دلیل، بسیاری از سازمانها این معماری را بهصورت مرحلهای و متناسب با نیازها، داراییها و سطح بلوغ امنیتی خود پیادهسازی میکنند.
مهمترین اقدامات برای شروع عبارتاند از:
شناسایی داراییها و کاربران
سازمان در نخستین گام باید فهرستی دقیق از کاربران، تجهیزات، برنامهها و دادههای خود تهیه کند تا بداند از چه منابعی باید محافظت کند.
مدیریت هویت و دسترسی
سازمان باید یک سامانه متمرکز برای مدیریت هویت کاربران و کنترل دسترسی آنها ایجاد کند. مدیریت هویت و دسترسی یا IAM یکی از پایههای اصلی آن است.
استفاده از احراز هویت چندمرحلهای
فعالسازی احراز هویت چندمرحلهای یا MFA احتمال سوءاستفاده از حسابهای کاربری را حتی در صورت افشای رمز عبور کاهش میدهد.
کنترل دسترسی مبتنی بر سیاست
سازمان باید دسترسی کاربران را بر اساس نقش، نوع دستگاه، موقعیت مکانی، حساسیت منابع و سطح ریسک هر درخواست تعیین کند، نه صرفاً محل اتصال کاربران به شبکه.
اجرای اصل حداقل دسترسی
تیم فناوری اطلاعات باید دسترسی هر کاربر را تنها به منابع ضروری محدود کند. این اقدام احتمال سوءاستفاده از حسابهای کاربری و گسترش حملات را کاهش میدهد.
پایش مداوم رفتار کاربران و دستگاهها
سازمان باید رفتار کاربران، وضعیت دستگاهها و الگوهای دسترسی را بهطور مستمر بررسی کند تا فعالیتهای غیرعادی را در زمان مناسب شناسایی کند.
چه فناوریهایی از معماری Zero Trust پشتیبانی میکنند؟
Zero Trust یک محصول مستقل نیست، بلکه مجموعهای از فناوریها و راهکارهای امنیتی را در کنار یکدیگر به کار میگیرد. هر یک از این فناوریها بخشی از الزامات معماری اعتماد صفر را پوشش میدهند.
ZTNA
راهکار Zero Trust Network Access یا ZTNA، دسترسی کاربران به منابع سازمان را بر اساس هویت و سیاستهای امنیتی کنترل میکند.
IAM
سامانه Identity and Access Management یا IAM، مدیریت هویت کاربران، احراز هویت و کنترل دسترسی را بر عهده دارد.
PAM
راهکار Privileged Access Management یا PAM، دسترسی حسابها و کاربران ممتاز را مدیریت و پایش میکند.
EDR و XDR
راهکارهای EDR و XDR فعالیت دستگاههای انتهایی و سایر بخشهای زیرساخت را پایش میکنند و در شناسایی و پاسخ به تهدیدها نقش دارند.
DLP
راهکار Data Loss Prevention یا DLP، انتقال یا افشای اطلاعات حساس را شناسایی و کنترل میکند.
SIEM
سامانه Security Information and Event Management یا SIEM، رویدادهای امنیتی را گردآوری و تحلیل میکند تا تیم امنیت بتواند تهدیدها و فعالیتهای مشکوک را شناسایی کند.
هر یک از این فناوریها نقش مشخصی در معماری Zero Trust دارند، اما هیچکدام بهتنهایی به معنای پیادهسازی کامل این مدل امنیتی نیستند. سازمان زمانی به این معماری دست پیدا میکند که این راهکارها را در قالب یک راهبرد امنیتی یکپارچه و مبتنی بر سیاستهای سازمانی به کار بگیرد.
آیا Zero Trust جایگزین فایروال میشود؟
خیر. یکی از رایجترین برداشتهای نادرست درباره Zero Trust این است که این معماری جایگزین فایروال میشود؛ درحالیکه این رویکرد امنیتی و فایروال نقشهای متفاوتی دارند. فایروال همچنان یکی از اجزای مهم امنیت شبکه است و ترافیک ورودی و خروجی را کنترل میکند. در مقابل، این معماری بر مدیریت هویت، اعتبارسنجی مداوم و کنترل دقیق دسترسی کاربران، دستگاهها و برنامهها تمرکز دارد.
به بیان دیگر، Zero Trust جایگزین فایروال نیست، بلکه بهعنوان یک لایه مکمل، امنیت سازمان را افزایش میدهد. بسیاری از سازمانها فایروال، سامانههای تشخیص و جلوگیری از نفوذ، EDR، XDR، SIEM و سایر راهکارهای امنیتی را در کنار معماری Zero Trust به کار میگیرند تا راهبردی دفاعی و چندلایه ایجاد کنند.
جمعبندی
این رویکرد امنیتی پاسخی به چالشهای امنیتی سازمانهای امروزی است. گسترش رایانش ابری، دورکاری و سرویسهای SaaS باعث شده است سازمانها دیگر نتوانند تنها به مدلهای سنتی امنیت شبکه متکی باشند. این معماری با حذف اعتماد پیشفرض و اعتبارسنجی مداوم کاربران و دستگاهها، کنترل دقیقتری بر دسترسی به منابع سازمان ایجاد میکند و احتمال سوءاستفاده از حسابهای کاربری، دسترسیهای مجاز و حرکت جانبی مهاجمان را کاهش میدهد.
سازمانها برای پیادهسازی موفق Zero Trust باید ابتدا داراییها، کاربران و دادههای حساس خود را شناسایی کنند و سپس راهکارهایی مانند IAM، MFA، PAM، ZTNA، DLP، SIEM و EDR یا XDR را در قالب یک راهبرد یکپارچه به کار بگیرند.
راد سکیور با ارائه راهکارهایی مانند IAM، PAM، ZTNA، DLP، SIEM، EDR و XDR و همچنین خدمات مشاوره تخصصی امنیت اطلاعات، به سازمان شما کمک میکند تا معماری Zero Trust را متناسب با نیازها و زیرساخت موجود خود طراحی و اجرا کند. برای دریافت مشاوره تخصصی و انتخاب راهکار مناسب، با کارشناسان راد سکیور در ارتباط باشید.
پرسشهای متداول
1. آیا Zero Trust یک محصول است یا یک معماری امنیتی؟
Zero Trust یک معماری و رویکرد امنیتی است، نه یک محصول مستقل. سازمانها معمولاً این معماری را با ترکیب فناوریهایی مانند IAM، MFA، ZTNA، PAM، DLP و SIEM پیادهسازی میکنند. به عبارت دیگر، Zero Trust چارچوبی است که این راهکارها را در کنار یکدیگر قرار میدهد تا هیچ کاربر یا دستگاهی بدون احراز هویت و ارزیابی مداوم به منابع سازمان دسترسی پیدا نکند.
2. آیا Zero Trust فقط برای سازمانهای بزرگ مناسب است؟
خیر. هر سازمانی که از سرویسهای ابری، دورکاری یا زیرساختهای دیجیتال استفاده میکند، میتواند از مزایای Zero Trust بهرهمند شود. البته نحوه پیادهسازی این معماری با توجه به اندازه سازمان، زیرساختها، بودجه و نیازهای امنیتی آن تفاوت دارد.
3. تفاوت Zero Trust و VPN چیست؟
VPN یک کانال ارتباطی رمزگذاریشده برای اتصال کاربران به شبکه سازمان ایجاد میکند، اما Zero Trust مدلی برای مدیریت و کنترل دسترسی است.
در معماری Zero Trust، سامانه حتی پس از برقراری اتصال نیز هویت کاربر، وضعیت دستگاه، سطح دسترسی و ریسک درخواست را بهطور مداوم بررسی میکند. همچنین کاربر تنها به منابع مشخصی دسترسی پیدا میکند که برای انجام وظایف خود به آنها نیاز دارد.
تیم محتوای رادسکیور
تیم محتوای رادسکیور متشکل از کارشناسان امنیت اطلاعات و شبکه است که با تکیه بر تجربه عملی، محتوای تخصصی و کاربردی در حوزه امنیت سایبری، آنتیویروس، حفاظت از داده و تهدیدات دیجیتال تولید میکند. هدف این تیم، افزایش آگاهی کاربران و کمک به انتخاب هوشمندانه راهکارهای امنیتی است
