IAM هویت کاربران و مجوز دسترسی آنها به منابع سازمانی را مدیریت میکند؛ PAM نیز نحوه استفاده از حسابها و دسترسیهای ممتاز را تحت کنترل قرار میدهد. این دو راهکار جایگزین یکدیگر نیستند و بسیاری از سازمانها برای پوشش کامل چرخه دسترسی به هر دو نیاز دارند.
ممکن است یک سازمان با استفاده از IAM حساب کارکنان، ورود به نرمافزارها و مجوزهای شغلی را مدیریت کند، اما همچنان با رمز مشترک ادمین، دسترسی دائمی پیمانکاران یا نشستهای مدیریتی ثبتنشده روبهرو باشد. این وضعیت نشان میدهد مدیریت هویت کاربران با کنترل دسترسیهای حساس یکسان نیست.
مهمترین تفاوتهای PAM و IAM
| معیار | IAM | PAM |
|---|---|---|
| هدف | مدیریت هویت و دسترسی کاربران | کنترل دسترسیهای ممتاز و حساس |
| کاربران | کارکنان، مشتریان و کاربران عادی | مدیران سیستم، پیمانکاران و حسابهای سرویس |
| نوع دسترسی | مبتنی بر نقش و وظیفه شغلی | محدود، تأییدشده و زماندار |
| مدیریت ورود | احراز هویت، SSO و MFA | نگهداری و چرخش رمز حسابهای ممتاز |
| نظارت | ثبت ورود و سطح مجوزها | ثبت نشستها و اقدامات مدیریتی |
مثال: IAM ورود کارمند به نرمافزار مالی را مدیریت میکند؛ PAM دسترسی مدیر سیستم به سرور را کنترل و ثبت میکند.
PAM و IAM هرکدام چه مسئلهای را حل میکنند؟
IAM یا مدیریت هویت و دسترسی، چرخه هویت کاربران را در سازمان مدیریت میکند. این چرخه از ایجاد حساب آغاز میشود و تخصیص مجوز، تغییر نقش، احراز هویت و حذف دسترسی پس از پایان همکاری را در بر میگیرد.
برای مثال، زمانی که کارمندی وارد واحد مالی میشود، IAM میتواند حساب او را ایجاد کند و دسترسی لازم به ایمیل، پرتال منابع انسانی و نرمافزارهای مالی را در اختیارش قرار دهد. اگر کاربر به واحد دیگری منتقل شود، مجوزهای او نیز باید متناسب با مسئولیت جدید تغییر کنند.
PAM یا مدیریت دسترسی ممتاز بر حسابهایی تمرکز دارد که قدرت بیشتری نسبت به حسابهای عادی دارند. مدیر سیستم، مدیر پایگاه داده، حساب Root، حساب سرویس یا پیمانکار فنی ممکن است بتواند تنظیمات حیاتی را تغییر دهد، اطلاعات حساس را مشاهده کند یا کنترلهای امنیتی را تحتتأثیر قرار دهد.
در این شرایط، سازمان فقط نباید بداند چه کسی مجوز دسترسی دارد؛ بلکه باید مشخص کند دسترسی چه زمانی فعال شده، تا چه مدتی اعتبار دارد و در طول استفاده چه اقداماتی انجام شده است.
بهطور خلاصه:
- IAM مشخص میکند چه کسی به کدام منابع سازمانی دسترسی داشته باشد.
- PAM نحوه استفاده از دسترسیهای حساس و ممتاز را کنترل میکند.
آیا IAM میتواند جایگزین PAM شود؟
IAM نمیتواند بهطور کامل جایگزین PAM شود؛ زیرا این دو راهکار سطوح متفاوتی از کنترل را پوشش میدهند.
IAM میتواند مشخص کند مدیر سیستم عضو چه گروهی است و به چه منابعی مجوز دارد، اما لزوماً تعیین نمیکند دسترسی مدیریتی او چه زمانی فعال شود، اطلاعات ورود حساب ممتاز چگونه نگهداری شوند یا در طول نشست چه اقداماتی انجام شده است.
PAM نیز جایگزین IAM نیست؛ زیرا برای مدیریت چرخه هویت همه کارکنان، ایجاد حساب کاربران عادی یا تخصیص دسترسی روزمره به نرمافزارهای سازمانی طراحی نشده است.
در نتیجه، PAM و IAM مکمل یکدیگرند، نه دو راهکار جایگزین.
از کجا بفهمیم به PAM، IAM یا هر دو نیاز داریم؟
انتخاب درست به نوع مشکل سازمان بستگی دارد.
چه زمانی سازمان بیشتر به IAM نیاز دارد؟
IAM زمانی در اولویت قرار میگیرد که:
- ایجاد و حذف حساب کارکنان بهصورت دستی انجام شود؛
- دسترسی کاربران پس از تغییر سمت یا پایان همکاری بهموقع اصلاح نشود؛
- کاربران برای هر سیستم اطلاعات ورود جداگانه داشته باشند؛
- مدیریت SSO و MFA میان برنامهها دشوار باشد؛
- سازمان دید یکپارچهای از هویتها، نقشها و مجوزها نداشته باشد.
در این شرایط، مسئله اصلی مدیریت چرخه هویت و دسترسی عمومی کاربران است.
چه زمانی سازمان بیشتر به PAM نیاز دارد؟
PAM زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که:
- رمز حسابهای مدیریتی میان چند نفر مشترک باشد؛
- مدیران یا پیمانکاران دسترسی دائمی داشته باشند؛
- حسابهای سرویس و کلیدهای API مالک مشخصی نداشته باشند؛
- فعالیتهای مدیریتی ثبت یا بازبینی نشوند؛
- استفادهکننده حساب مشترک قابل شناسایی نباشد؛
- بررسی رخداد به سابقه دقیق فعالیتهای حساس نیاز داشته باشد.
در این وضعیت، مسئله اصلی کنترل، محدودسازی و ردیابی دسترسیهای ممتاز است.
چه زمانی سازمان به هر دو نیاز دارد؟
استفاده همزمان از PAM و IAM زمانی ضروریتر میشود که سازمان با تعداد زیادی هویت کاربری و درعینحال با دسترسیهای حساس روبهرو باشد.
این وضعیت معمولاً در سازمانهایی دیده میشود که:
- زیرساخت داخلی و ابری را همزمان مدیریت میکنند؛
- پیمانکاران یا تأمینکنندگان به سیستمها دسترسی دارند؛
- حسابهای مدیریتی میان چند تیم توزیع شدهاند؛
- ملزم به ممیزی و گزارشگیری دقیق هستند؛
- تعداد زیادی حساب انسانی، سرویس و هویت ماشینی دارند؛
- قصد دارند اصل حداقل سطح دسترسی را اجرا کنند.
چه زمانی MFA و SSO کافی نیستند؟
یکی از برداشتهای نادرست این است که اجرای MFA یا SSO نیاز به PAM را از بین میبرد.
MFA هویت کاربر را با بیش از یک عامل بررسی میکند و SSO امکان ورود یکپارچه به چند سیستم را فراهم میسازد. این قابلیتها امنیت احراز هویت را افزایش میدهند، اما بهتنهایی مشخص نمیکنند کاربر با دسترسی مدیریتی چه کاری انجام داده است.
ممکن است مدیر سیستم با MFA وارد حساب خود شود، اما همچنان دسترسی دائمی به سرور داشته باشد، اطلاعات ورود حساب ممتاز میان چند نفر مشترک باشد یا فعالیتهای انجامشده در نشست ثبت نشوند.
بنابراین، MFA و SSO امنیت ورود را تقویت میکنند، اما جایگزین کنترل دسترسی ممتاز نیستند.
یک سناریوی واقعی از همکاری PAM و IAM
فرض کنید کارمندی به تیم زیرساخت منتقل میشود. IAM نقش سازمانی او را تغییر میدهد و دسترسی لازم به ابزارهای عمومی تیم را فراهم میکند. بااینحال، کاربر نباید از همان ابتدا دسترسی دائمی به همه سرورهای عملیاتی داشته باشد.
هنگامی که او برای انجام وظیفهای مشخص به یک سرور نیاز دارد، PAM میتواند پس از تأیید درخواست، دسترسی محدود و زمانداری در اختیارش قرار دهد و سابقه فعالیت را ثبت کند.
اگر کاربر تغییر سمت دهد یا از سازمان خارج شود، غیرفعالشدن هویت او در IAM باید امکان درخواست و استفاده از دسترسی ممتاز را نیز از بین ببرد.
در این ساختار، IAM هویت و نقش کاربر را مدیریت میکند و PAM استفاده از مجوزهای حساس را محدود و قابلردیابی میسازد.
پیش از تصمیمگیری چه چیزهایی را در سازمان بررسی کنیم؟
پیش از انتخاب PAM، IAM یا ترکیبی از هر دو، سازمان باید چهار موضوع را بررسی کند:
- نوع هویتها و حسابها: آیا چالش اصلی به کارکنان و کاربران عادی مربوط است یا مدیران، پیمانکاران، حسابهای سرویس و هویتهای ماشینی؟
- حساسیت منابع: آیا دسترسی به نرمافزارهای عمومی مطرح است یا سرورها، پایگاههای داده، تجهیزات شبکه و کنسولهای ابری؟
- دسترسی نیروهای خارج از سازمان: آیا پیمانکاران به زیرساخت متصل میشوند و مدت، مقصد و سطح دسترسی آنها باید محدود شود؟
- نیازهای ممیزی: آیا فقط فهرست مجوزها لازم است یا باید اقدامات انجامشده در نشستهای مدیریتی نیز ثبت و بررسی شوند؟
اگر مسئله اصلی ایجاد و حذف حسابها، تغییر نقش و مجوزهای عمومی باشد، IAM اولویت بیشتری دارد. اگر کنترل حسابهای حساس، دسترسی موقت و ثبت فعالیتهای مدیریتی مطرح باشد، PAM ضروریتر است. در سازمانهایی که هر دو گروه از نیازها را دارند، استفاده هماهنگ از PAM و IAM انتخاب مناسبتری خواهد بود.
جمعبندی؛ PAM یا IAM؟
PAM و IAM رقیب یکدیگر نیستند. IAM چرخه هویت کاربران و مجوزهای عمومی آنها را مدیریت میکند؛ PAM نیز استفاده از حسابها و دسترسیهای حساس را تحت کنترل قرار میدهد.
اگر چالش سازمان به ایجاد حساب، تغییر نقش، SSO، MFA و مدیریت مجوزهای عمومی مربوط است، IAM در اولویت قرار میگیرد. اگر رمزهای مدیریتی مشترکاند، پیمانکاران دسترسی دائمی دارند یا فعالیتهای حساس قابلردیابی نیستند، PAM اهمیت بیشتری پیدا میکند.
IAM مشخص میکند چه کسی به چه منبعی دسترسی داشته باشد؛ PAM کنترل میکند دسترسی ممتاز چگونه، چه زمانی و تحت چه نظارتی استفاده شود.
کارشناسان راد سکیور میتوانند با بررسی ساختار هویتها، حسابهای مدیریتی، دسترسی پیمانکاران و الزامات ممیزی، به سازمان کمک کنند مشخص کند به IAM، PAM یا ترکیبی از هر دو نیاز دارد.
تیم محتوای رادسکیور
تیم محتوای رادسکیور متشکل از کارشناسان امنیت اطلاعات و شبکه است که با تکیه بر تجربه عملی، محتوای تخصصی و کاربردی در حوزه امنیت سایبری، آنتیویروس، حفاظت از داده و تهدیدات دیجیتال تولید میکند. هدف این تیم، افزایش آگاهی کاربران و کمک به انتخاب هوشمندانه راهکارهای امنیتی است
