حملات فیشینگ از شایعترین تهدیدهای امنیت سایبری در فضای آنلاین به شمار میآیند و مهاجمان آنها را معمولاً از طریق ایمیل، پیام یا وبسایتهای جعلی اجرا میکنند. در این روش، مهاجم تلاش میکند به اطلاعات حساسی مانند رمز عبور یا دادههای مالی کاربران دسترسی پیدا کند. این تهدید زمانی جدیتر میشود که سازمانها ورود به سامانهها را تنها با اطلاعات ساده انجام دهند؛ رویکردی که در بسیاری از محیطهای کاری دیجیتال امروز دیده میشود و ریسک نقض امنیت اطلاعات را افزایش میدهد. استفاده نکردن از راهکارهایی مانند احراز هویت چندمرحلهای، فرصت نفوذ را برای مهاجمان فراهم میکند. در ادامه، توضیح میدهیم فیشینگ چیست و چگونه میتوان از این حملات در امان ماند.
حمله فیشینگ چیست و چگونه عمل میکند؟
فیشینگ یکی از روشهای فریبکارانه در امنیت سایبری است که در آن مهاجم با ترفندهای مهندسی اجتماعی، کاربر را به افشای اطلاعات حساسی مانند رمز عبور، اطلاعات بانکی یا دادههای هویتی ترغیب میکند. مهاجمان معمولاً از ایمیل، پیامک یا تماس تلفنی استفاده میکنند تا خود را بهعنوان یک مرجع معتبر معرفی کنند و اعتماد کاربر را به دست آورند. هدف اصلی حملات فیشینگ، دستیابی غیرمجاز به اطلاعات شخصی و منابع مالی است که میتواند خسارتهای جدی برای افراد و سازمانها ایجاد کند.
در بسیاری از سناریوها، هکرها با طراحی وبسایتهای جعلی یا ارسال پیامهای اضطراری، حس فوریت ایجاد میکنند و کاربر را به کلیک روی لینک مخرب یا وارد کردن اطلاعات در صفحات تقلبی وادار میسازند. برخی از این حملات حتی مسیر آلودگی به بدافزار و نفوذ به سیستم را هموار میکنند. آشنایی با شیوههای اجرای فیشینگ و روشهای مقابله با فیشینگ به کاربران کمک میکند تصمیمهای آگاهانهتری بگیرند و از اطلاعات خود محافظت کنند.
نشانههای یک پیام یا وبسایت فیشینگ
شناسایی حملات فیشینگ به چند طریق
بیشتر پیامها یا وبسایتهای فیشینگ بسیار هوشمندانه طراحی میشوند، اما با کمی دقت میتوان آنها را شناسایی کرد. یکی از نشانههای ظاهری، استفاده از آدرس ایمیل یا دامنهای است که شباهت زیادی به یک نام معتبر دارد اما جزئیاتی در آن نادرست است. از نظر محتوایی نیز بیشتر این پیامها سعی میکنند با ایجاد حس اضطرار، مخاطب را به انجام کاری سریع وادار کنند.
در ادامه به جزئیاتی بیشتری از این موضوع میپردازیم و به شما میگوییم که چگونه ایمیل و پیام مشکوک را شناسایی کنید و چه زمانی به درخواست اطلاعات حساس شک کنید:
1-نشانه پیامهای مشکوک
یکی از نخستین نشانههای تشخیص پیام فیشینگ، ظاهر ناهماهنگ و محتوای ضعیف آن است. مهاجمان معمولاً این پیامها را با اشتباههای نگارشی، جملات ناپیوسته یا ترجمههای غیرحرفهای تولید میکنند و از ادبیاتی غیرطبیعی استفاده میکنند. در ایمیل یا صفحه جعلی نیز اغلب رنگها، فونتها و چیدمانی به کار میرود که حس اعتبار و حرفهایبودن برند را منتقل نمیکند.
در بسیاری از حملات فیشینگ ایمیلی، فرستنده با بهکارگیری افراطی کلمات هشداردهنده یا درخواستهای فوری، کاربر را به واکنش سریع وادار میکند. با این حال، مهمترین نشانه امنیتی به بررسی آدرس فرستنده مربوط میشود؛ مهاجم آدرسی بسیار شبیه دامنههای معتبر میسازد که در جزئیات نوشتاری، حروف اضافه یا غلطهای کوچک با نسخه اصلی تفاوت دارد.
2-نشانه لینکها و دامنههای جعلی
یکی از راههای رایج برای اجرای حمله فیشینگ، استفاده از لینکهایی است که در ظاهر معتبر بهنظر میرسند، اما کاربر را به یک دامنه جعلی هدایت میکنند. برای شناسایی این نوع لینکها کافی است، نشانگر ماوس را روی لینک نگه دارید تا آدرس واقعی را ببینید. اگر آدرس با دامنه اصلی تفاوت داشت یا حروف ناآشنا و اضافی در آن دیده شد، باید به آن شک کرد. همچنین نبود گواهی امنیتی یا شروع نشدن آدرس با “https” از دیگر نشانههای مشکوک بودن است.
3-نشانه درخواستهای غیرمنطقی
در بیشتر موارد پیامهای فیشینگ با درخواستهایی همراه هستند که منطقی بهنظر نمیرسند؛ مثل وارد کردن رمز عبور یا اطلاعات هویتی در شرایطی که هیچ اقدامی از سوی کاربر انجام نشده است. اگر در پیامی به شما گفته شد که بدون دلیل مشخصی باید اطلاعاتی خاص وارد کنید، یا اینکه به سرعت کاری انجام دهید، باید محتاط باشید.
انواع رایج حملات فیشینگ
فیشینگ ایمیلی
حملات فیشینگ ایمیلی
فیشینگ ایمیلی یکی از رایجترین روشهایی است که برای سرقت اطلاعات کاربران استفاده میشود. در این نوع حمله، پیامهایی با ظاهر رسمی و فریبنده از سوی نهادهایی مثل بانک، شرکتهای خدماتی یا حتی همکاران ارسال میشود. این پیامها اغلب شامل لینک یا پیوستی هستند که کاربر را به درگاه جعلی هدایت میکنند.
فیشینگ پیامکی
در حملات فیشینگ پیامکی مهاجم با ارسال پیامهایی کوتاه و اغلب اضطراری، تلاش میکند توجه کاربر را جلب کند. متن این پیامها اغلب؛ شامل هشدارهایی درباره مسدود شدن حساب بانکی یا پیگیری پرونده قضایی است. لینک یا شماره تماسی که در پیام آمده، کاربر را به صفحه جعلی هدایت میکند یا باعث نصب بدافزار میشود. دقت در محتوای پیام و مراجعه مستقیم به منابع رسمی، راهی موثر برای جلوگیری از این تهدید است.
فیشینگ صوتی
فیشینگ صوتی زمانی رخ میدهد که در طی یک تماس تلفنی فردی با لحن حرفهای خود را نماینده بانک یا نهاد دولتی معرفی میکند. هدف اصلی دریافت اطلاعات حساس مثل رمز عبور یا کد تایید است. این نوع حمله بیشتر بر مهارتهای روانی تکیه دارد و قربانی را در وضعیت فشار و تصمیمگیری سریع قرار میدهد. آگاهی از روشهای این تماسها و اجتناب از ارائه اطلاعات محرمانه در هر گونه مکالمه تلفنی، نقش مهمی در پیشگیری از این نوع حمله دارد.
حملات فیشینگ اینترنتی؛ از شبکههای اجتماعی تا موتورهای جستجو
هکرها و مجرمان سایبری با گسترش فضای مجازی، حملات فیشینگ اینترنتی را از طریق شبکههای اجتماعی، موتورهای جستجو و حتی وایفای عمومی گسترش دادهاند. در این بخش، چند نمونه رایج آن را معرفی میکنیم:
- فیشینگ موتور جستجو: هکر لینک جعلی را در نتایج جستوجو بالا میبرد تا کاربران روی آن کلیک کنند. این لینکها کاربر را به سایتهای قلابی هدایت کرده و اطلاعات حساس را جمعآوری میکنند.
- فیشینگ شبکه اجتماعی: کلاهبردار با جعل هویت برندهای شناختهشده، پیامهایی فریبنده میفرستد. هدف جلب اعتماد و گرفتن اطلاعات یا دریافت پول است.
- کلون فیشینگ: در این روش ایمیلی که قبلا دریافت کردهاید، دوباره با تغییر جزئی ارسال میشود. هدف این است که با استفاده از اعتماد قبلی، شما را به کلیک روی لینک جعلی ترغیب کند.
- بدافزار: هکرها از طریق لینکها یا فایلهای آلوده، بدافزارهایی را روی سیستم کاربر نصب میکنند. این بدافزارها اطلاعات را جمعآوری و برای اهداف خرابکارانه استفاده میکنند.
چگونه از حملات فیشینگ در امان بمانیم؟
راه محافظت در برابر حملات فیشینگ
برای در امان ماندن از حملات سایبری فیشینگ توصیه ما به کاربران و سازمانها این است، که فعالیتهای آنلاین و دیجیتالی خود را به صورت امن پیش ببرند. به این منظور کاربران خانگی کافی است محرمانگی اطلاعات حساس خود را در هر بستری حفظ کنند. اما سازمانها به اقدامات امنیتی یکپارچه نیاز دارند، که چگونگی آن را در ادامه شرح میدهیم:
آموزش مداوم کاربران و کارکنان
اولین گام در این راستا، آموزش مداوم کارکنان است. زمانیکه اعضای یک سازمان نحوه تشخیص پیامها و لینکهای مشکوک را بدانند، احتمال آسیب به حداقل میرسد. بهتر است این آموزشها بهصورت دورهای برگزار شود و نکات بهروز درباره روشهای فریب سایبری در اختیار کارکنان قرار بگیرد. استفاده از سناریوهای واقعی و تمرینهای شبیهسازیشده، تاثیر این آموزشها را بیشتر میکند و سازمان را در برابر تهدیدها آمادهتر نگه میدارد.
استفاده از نرمافزارهای ضد فیشینگ سازمانی
بسیاری از راهکارهای امنیتی سازمانی دارای ماژولهای مخصوص مقابله با حملات فیشینگ هستند. کسپرسکی کاتا دارای قویترین این ابزارها هستند، که میتوانند ایمیلهای مشکوک را پیش از رسیدن به کاربر مسدود کرده یا هشدارهای لازم را به تیم امنیت ارسال کنند.
برخی از راهکارها و نسخههای شرکتی کسپرسکی نیز امکان تعریف سیاستهای دقیق در مدیریت ایمیلها و مرورگرها را فراهم میکنند. بنابراین اگر میخواهید متناسب با سیاستهای داخلی سازمان از راهکارهای کسپرسکی بهره بگیرید، پیشنهاد میکنیم با تیم RadSecure در ارتباط باشید و از مشاوره حرفهای بهرهمند شوید.
بررسی دقیق لینکها و نشانی وبسایتها
کارکنان سازمان باید بدانند که پیش از کلیک روی هر لینکی، لازم است نشانی مقصد بررسی شود. لینکهای جعلی اغلب؛ دارای تفاوتهای جزئی در ساختار دامنه هستند یا از آدرسهای طولانی و پیچیده استفاده میکنند. بهتر است کارکنان، آدرسهای مهم را همیشه بهصورت دستی وارد کنند و از کلیک روی لینکهایی که در پیامها، چتها یا ایمیلهای ناشناس وجود دارد خودداری کنند. این عادت ساده میتواند جلوی بسیاری از نفوذهای اولیه را بگیرد.
تدوین سیاستهای امنیتی و اجرای موثر آنها
بدون سیاست امنیت اطلاعات مشخص، حتی پیشرفتهترین ابزارهای حفاظتی هم کارایی مؤثری ندارند. هر سازمان باید دستورالعملهای شفاف برای رفتارهای دیجیتال تدوین کند؛ از نحوه استفاده از ایمیل سازمانی گرفته تا سطح دسترسی به دادهها و شیوه مواجهه با تهدیدهای مشکوک. این سیاستها باید اجراپذیر، قابل پایش و متناسب با ساختار و امنیت سایبری سازمانی باشند. بازبینی و بهروزرسانی منظم این دستورالعملها، آموزش امنیت را به عملکرد واقعی در سازمان متصل میکند.
جمعبندی
حملات فیشینگ با تکیه بر فریب سعی میکنند اعتماد کاربران را جلب کرده و اطلاعات حساس آنها را به سرقت ببرند. مهاجمان سایبری با گسترش ارتباطات دیجیتال، بیشتر از روشهای هدفمند مانند لینکهای جعلی و ابزارهای مهندسی اجتماعی برای اجرای حملات فیشینگ و دستیابی به اهداف خود استفاده میکنند. در چنین فضایی واکنش سریع، دقت در بررسی محتواهای دریافتی و استفاده از سیاستهای امنیتی کارآمد، نقش مهمی در کاهش خطر دارد.
تیم محتوای رادسکیور
تیم محتوای رادسکیور متشکل از کارشناسان امنیت اطلاعات و شبکه است که با تکیه بر تجربه عملی، محتوای تخصصی و کاربردی در حوزه امنیت سایبری، آنتیویروس، حفاظت از داده و تهدیدات دیجیتال تولید میکند. هدف این تیم، افزایش آگاهی کاربران و کمک به انتخاب هوشمندانه راهکارهای امنیتی است
