نفوذ داخلی در شبکه یکی از جدیترین تهدیدات امنیتی در سازمانها محسوب میشود. برخلاف حملات بیرونی، این نوع تهدید توسط کارکنان یا افرادی انجام میشود که دسترسی قانونی به سیستمها و دادهها دارند و میتوانند فعالیتهای مخرب خود را بهراحتی پنهان کنند. حذف داده توسط کارکنان، تغییر اطلاعات حیاتی یا سوءاستفاده از دسترسیها میتواند اثرات مالی و عملیاتی گستردهای به همراه داشته باشد و اعتبار سازمان را خدشهدار کند.
نفوذ داخلی (Insider Threat) چیست و چرا یکی از خطرناکترین تهدیدات سازمان است؟
نفوذ داخلی (Insider Threat) به هرگونه تهدید امنیتی گفته میشود که از سوی افرادی ایجاد میشود که دسترسی قانونی به سیستمها، شبکهها و دادههای سازمان دارند. این افراد میتوانند کارکنان، پیمانکاران، مشاوران یا حتی شرکای سازمان باشند. آنچه نفوذ داخلی را خطرناک میکند، آشنایی مهاجم با ساختار سازمان و دسترسی قانونی به اطلاعات است، به طوری که تشخیص فعالیتهای مخرب بسیار دشوار میشود.
چگونه از طریق تحلیل رفتار کاربران (UEBA) نفوذ داخلی را شناسایی کنیم؟
(UEBA) یا (User and Entity Behavior Analytics)، یک روش مدرن برای شناسایی فعالیتهای مشکوک کاربران است. UEBA با تحلیل رفتار کاربران و دستگاهها، الگوهای غیرمعمول را تشخیص میدهد.
برخی کاربردهای UEBA در شناسایی حذف داده توسط کارکنان:
- تشخیص دسترسی به دادههای خارج از محدوده کاری
- شناسایی انتقال فایلهای بزرگ یا غیرمعمول
- پایش تغییرات غیرمنتظره در سیستمها و فایلها
- هشدار به واحد امنیت هنگام مشاهده رفتارهای غیرعادی
UEBA با ایجاد پروفایل رفتاری برای هر کاربر، امکان تشخیص زودهنگام حملات داخلی را فراهم میکند.
نشانههای اصلی نفوذ داخلی در شبکه و دستکاری اطلاعات
شناخت نشانههای نفوذ داخلی در شبکه و دستکاری اطلاعات، نخستین گام برای پیشگیری از حملات داخلی و واکنش سریع در سازمانها است. برخلاف تهدیدات بیرونی که اغلب با روشهای هکری مشخص و قابل شناسایی رخ میدهند، حملات داخلی توسط افرادی انجام میشود که با سیستمها و فرایندهای سازمان آشنا هستند و دسترسی قانونی دارند. این ویژگی باعث میشود شناسایی تهدیدات داخلی پیچیدهتر شود و نیاز به پایش دقیق و تحلیل رفتار کاربران وجود داشته باشد.
دستهبندی |
نشانه | توضیح | مثال عملی |
| ترافیک داده | افزایش غیرمعمول ترافیک خروجی | حجم بالای دادههای خروجی یا انتقال دادهها به مقصدهای غیرمعمول | ارسال فایلهای حساس به ایمیل شخصی یا فضای ابری غیرمجاز |
| دسترسی غیرمجاز | ورود به اطلاعات غیرمرتبط با وظایف کاری | کاربر به بخشهایی دسترسی پیدا میکند که مرتبط با نقش او نیست | کارمند بخش مالی به پایگاه داده تحقیقات بازاریابی دسترسی پیدا میکند |
| حذف/تغییر داده | حذف یا تغییر ناگهانی فایلها | فایلها یا اطلاعات حیاتی بدون اطلاعرسانی حذف یا دستکاری میشوند | پاک شدن گزارشهای مالی یا تغییر رکوردهای مشتریان |
| زمان ورود | ورود در ساعات غیرکاری یا موقعیتهای غیرمعمول | کاربر خارج از ساعت کاری یا از مکان غیرمعمول وارد سیستم میشود | ورود به سرور مرکزی در تعطیلات رسمی از یک IP خارجی |
| ابزارهای غیرمجاز | استفاده از نرمافزار یا تجهیزات غیرمجاز | استفاده از ابزارهایی که برای انتقال یا پنهانسازی دادهها طراحی شدهاند | کپی اطلاعات روی USB شخصی یا استفاده از سرویس ذخیرهسازی ابری بدون مجوز |
| رفتار غیرمعمول | فعالیتهای خارج از الگوهای معمول | انجام اقدامات غیرمعمول که با سابقه کاربر همخوانی ندارد | دانلود حجم زیادی از دادهها به صورت متناوب و بدون نیاز کاری |
افزایش ترافیک خروجی؛ یکی از مهمترین(Indicators of Compromise)در حملات داخلی
یکی از شاخصهای کلیدی حمله داخلی، افزایش ناگهانی ترافیک خروجی است. کارکنان مخرب ممکن است دادهها را به صورت عمدی از شبکه سازمان خارج کنند. این ترافیک غیرمعمول میتواند شامل موارد زیر باشد:
- ارسال فایلها به ایمیل شخصی یا سرویسهای ذخیرهسازی ابری
- کپی دادهها روی دستگاههای جانبی مانند هارد اکسترنال یا USB
- دسترسی به سرورهای خارجی و بارگذاری فایلها
بررسی منظم حجم و مقصد دادههای خروجی، امکان تشخیص و واکنش به موقع را فراهم میکند.
کارکنان چگونه دادهها را حذف یا پنهان میکنند؟ تکنیکهای متداول (Insider Attack)
علائم نفوذ شبکه
کارکنان برای حذف یا پنهان کردن دادهها، از روشهای مختلفی استفاده میکنند. برخی تکنیکهای متداول عبارتند از:
- حذف مستقیم فایلها: پاک کردن فایلها و اسناد حیاتی از سیستم
- استفاده از نرمافزارهای مخفیکننده: نرمافزارهایی که فعالیت کاربر و تغییرات دادهها را پنهان میکنند
- تغییر سطح دسترسی: کاهش دسترسی سایر کارکنان به دادهها برای جلوگیری از شناسایی حذف
- استفاده از اسکریپتهای خودکار: برنامهنویسی عملیات حذف یا انتقال فایلها بدون نیاز به دخالت مستقیم
شناخت این تکنیکها کمک میکند تا سازمانها اقدامات پیشگیرانه مناسبی را برای کاهش خطر حملات داخلی پیاده کنند.
چگونه از طریق تحلیل رفتار کاربران (UEBA) نفوذ داخلی را شناسایی کنیم؟
User and Entity Behavior Analytics، یک روش مدرن برای شناسایی فعالیتهای مشکوک کاربران است . UEBA با تحلیل رفتار کاربران و دستگاهها، الگوهای غیرمعمول را تشخیص میدهد.
برخی کاربردهای UEBA در شناسایی حذف داده توسط کارکنان:
- تشخیص دسترسی به دادههای خارج از محدوده کاری
- شناسایی انتقال فایلهای بزرگ یا غیرمعمول
- پایش تغییرات غیرمنتظره در سیستمها و فایلها
- هشدار به واحد امنیت هنگام مشاهده رفتارهای غیرعادی
UEBA با ایجاد پروفایل رفتاری برای هر کاربر، امکان تشخیص زودهنگام حملات داخلی را فراهم میکند.
نقش راهکارهای امنیتی در تشخیص حذف عمدی داده توسط کارکنان
امنیت شبکه
راهکارهای امنیتی نقش حیاتی در پیشگیری و شناسایی حملات داخلی دارند. برخی از این راهکارها عبارتند از:
- سیستمهای مانیتورینگ شبکه: رصد مستمر دادهها و ترافیک شبکه
- دستگاههای (Data Loss Prevention)DLP: جلوگیری از خروج غیرمجاز دادهها
- سیستمهای SIEM (Security Information and Event Management): جمعآوری و تحلیل لاگها و رویدادها برای شناسایی فعالیتهای مشکوک
- کنترل دسترسی مبتنی بر نقش (RBAC): محدود کردن دسترسی کاربران به اطلاعات مورد نیاز وظایف کاری
- رمزنگاری دادهها: حفاظت از اطلاعات در هنگام ذخیرهسازی و انتقال
ترکیب این ابزارها با تحلیل رفتار کاربران، امکان شناسایی حذف داده توسط کارکنان را به شکل موثری افزایش میدهد.
مراحل عملی بررسی حمله داخلی و حذف دادهها در یک سازمان
حمله داخلی
در صورت وقوع حمله داخلی، اقدامات عملیاتی زیر به شناسایی و کاهش اثرات کمک میکند:
- ثبت و تحلیل لاگها: بررسی کامل فعالیتهای اخیر کاربران، انتقال فایلها و تغییرات سیستم
- ایزوله کردن حسابهای مشکوک: جلوگیری از ادامه دسترسی و حذف اطلاعات
- بازگردانی دادهها: استفاده از بکاپها برای بازیابی اطلاعات حذف شده
- تحلیل علت رخداد: شناسایی نقطه ضعفها، تکنیکهای به کار رفته و انگیزههای فرد مخرب
- ارتقای سیستمهای امنیتی: اعمال تغییرات لازم در دسترسیها، آموزش کارکنان و بهبود فرآیندهای امنیتی
پیروی از این مراحل، کمک میکند تا اثرات حمله داخلی به حداقل برسد و سازمان برای پیشگیری از حملات مشابه آماده شود.
جمعبندی؛ چرا نفوذ داخلی در شبکه مهمترین ریسک امنیتی در سازمانها محسوب میشود؟
حملات داخلی به دلیل دسترسی قانونی، آشنایی با سیستمها و امکان پنهان کردن فعالیتها، یکی از چالشبرانگیزترین تهدیدات امنیتی است. حذف داده توسط کارکنان، تغییر اطلاعات یا سوءاستفاده از دسترسیها میتواند اثرات مالی، عملیاتی و اعتباری جدی به همراه داشته باشد.
برای حفاظت کامل از سازمان و شناسایی تهدیدات داخلی، از تیم تخصصی راد سکیور کمک بگیرید. این تیم با ارائه راهکارهای مدرن و تحلیل رفتار کاربران، هر نوع حمله داخلی را خیلی سریع شناسایی و مدیریت میکند.
پرسش و پاسخ
1. نفوذ داخلی در شبکه چه تفاوتی با حمله بیرونی دارد؟
نفوذ داخلی توسط افرادی انجام میشود که دسترسی قانونی به سیستمها دارند و میتوانند فعالیتهای مخرب خود را مخفی کنند، در حالی که حمله بیرونی معمولاً توسط هکرها و از طریق شبکههای خارجی رخ میدهد.
2. چه نشانههایی نشاندهنده حذف داده توسط کارکنان است؟
حذف غیرمنتظره فایلها، افزایش ناگهانی ترافیک خروجی شبکه، دسترسی کاربران به دادههای خارج از شرح وظایف و تغییر غیرمجاز سطح دسترسی، از مهمترین نشانههای حذف داده توسط کارکنان به شمار میآیند و میتوانند زنگ خطری جدی برای نشت داده و تضعیف امنیت اطلاعات سازمانی باشند.
3. UEBA چگونه به شناسایی نفوذ داخلی در شبکه کمک میکند؟
UEBA با تحلیل رفتار کاربران و دستگاهها، الگوهای غیرمعمول را شناسایی کرده و هشدارهای پیشگیرانه برای فعالیتهای مشکوک ایجاد میکند.
4. سازمانها چگونه میتوانند از حملات داخلی پیشگیری کنند؟
استفاده از سیستمهای مانیتورینگ، DLP، SIEM، رمزنگاری دادهها و کنترل دسترسی مبتنی بر نقش، همراه با آموزش کارکنان، مهمترین اقدامات پیشگیرانه محسوب میشوند.
تیم محتوای رادسکیور
تیم محتوای رادسکیور متشکل از کارشناسان امنیت اطلاعات و شبکه است که با تکیه بر تجربه عملی، محتوای تخصصی و کاربردی در حوزه امنیت سایبری، آنتیویروس، حفاظت از داده و تهدیدات دیجیتال تولید میکند. هدف این تیم، افزایش آگاهی کاربران و کمک به انتخاب هوشمندانه راهکارهای امنیتی است
